Τι είναι η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα;

Η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (Ε.Ν.Γ.) είναι η φυσική γλώσσα των κωφών στην Ελλάδα και είναι αναγνωρισμένη και ως η επίσημη γλώσσα τους με νομοθετική ρύθμιση του ελληνικού κοινοβουλίου (ν.2817/2000). Το γεγονός ότι η Ε.Ν.Γ. αποτελεί την γλώσσα των κωφών στην Ελλάδα δεν σημαίνει ότι απεικονίζει την ελληνική γλώσσα ή ότι προέρχεται από αυτήν. Αντίθετα πρόκειται για αυτόνομο γλωσσικό σύστημα με δικούς της κανόνες και δικό της συντακτικό και όχι παντομίμα ή συμβολική γλώσσα.

Η Ε.Ν.Γ. είναι οπτικο-κινησιακή γλώσσα, δηλαδή βασίζεται στην κίνηση των χεριών, στην στάση ή την κίνηση του σώματος καθώς και στις εκφράσεις του προσώπου για να αποδώσει ένα νόημα. Διαθέτει λεκτικές και συντακτικές δομές για να εκφράσει οποιοδήποτε αφηρημένη έννοια.

Βασικό συστατικό της Ε.Ν.Γ. είναι οι χειρομορφές. Η χειρομορφή είναι το σχήμα που παίρνει η παλάμη καθώς και η διάταξη των δαχτύλων τα οποία σε συνδυασμό με:

·        Τον προσανατολισμό της παλάμης

·        Την κίνηση του χεριού

·        Την έκφραση του προσώπου

·        Την στάση και κίνηση του σώματος

·        Και την θέση της χειρομορφής (πάνω στο σώμα η στον χώρο) μπορεί να αποδώσει κάθε νόημα.

Η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα  δεν είναι μόνο είναι η μητρική γλώσσα των Ελλήνων Κωφών. Είναι πολλά περισσότερα από μία γλώσσα και ένα τρόπο επικοινωνίας. Είναι μία κουλτούρα που επιτρέπει στην Κοινότητα των Κωφών να αποτελούν την δική τους ξεχωριστή Γλωσσική Μειονότητα μέσα στη κοινωνία των ακούονταν.

Η Ε.Ν.Γ. δεν είναι η μοναδική, υπάρχει μεγάλος αριθμός νοηματικών γλωσσών ανά το κόσμο (σχεδόν κάθε γλώσσα έχει και την αντίστοιχη της στην νοηματική) και παρόλο που οι περισσότερες βασίζονται στις ίδιες αρχές (χειρομορφές, στάση σώματος, κίνηση) δεν είναι αμοιβαία κατανοητές μεταξύ τους. Για παράδειγμα, ένας νοηματιστής Ε.Ν.Γ. δεν είναι σε θέση να κατανοήσει την αμερικάνικη ή ισπανική νοηματική γλώσσα και αντίστροφα. Αυτό συμβαίνει επειδή οι νοηματικές γλώσσες, όπως και οι ομίλουσες, δημιουργούνται και εξελίσσονται για να ικανοποιήσουν της ανάγκες μιας κοινότητας: Άλλες οι ανάγκες της ελληνικής κοινότητας κωφών και άλλες οι ανάγκες της π.χ. κινέζικης κοινότητας κωφών.

Οι ιδιαιτερότητες των κωφών καθορίζουν και τις διαφορετικές συμπεριφορές και συνήθειές τους, π.χ.:

·        κάθονται απέναντι ο ένας στον άλλο και όχι δίπλα,

·        χρησιμοποιούν πολύ την περιφερειακή τους όραση,

·        αγκαλιάζονται περισσότερο από τους ακούοντες,

·        στις συνομιλίες τους κρατούν μεταξύ τους μεγαλύτερη απόσταση από τους ακούοντες, αφού έχουν ανάγκη να παρακολουθούν όχι μόνο το πρόσωπο του νοηματιστή αλλά και τις κινήσεις των χεριών του,

·        τραβούν την προσοχή με άγγιγμα στον ώμο -το άγγιγμα στην πλάτη μπορεί να εκγλυφθεί ως πρόκληση σε καυγά-,

·        το να πιάσεις τα χέρια κάποιου την ώρα που νοηματίζει, είναι το ίδιο με το να κλείσεις το στόμα κάποιου την ώρα που μιλά,

·        η απομόνωση και η εμπιστευτικότητα είναι πιο δύσκολα να επιτευχθούν στην κοινότητα των κωφών, (λόγω ορατότητας των συζητήσεων, η οπτική επαφή είναι προϋπόθεση στην επικοινωνία των κωφών –μέσω της νοηματικής, το τράβηγμα των ματιών σημαίνει αδιαφορία και αγένεια),

·        οι εκφράσεις του προσώπου είναι απαραίτητα στοιχεία της γραμματικής και της σύνταξης της νοηματικής γλώσσας. Δίνουν χρώμα στις χειρομορφές όπως ό τόνος της φωνής μας δίνει χρώμα στις ομιλία των ακούοντων.

·        Τέλος, συχνά αναφέρεται ότι «η διήγηση ιστοριών» είναι χαρακτηριστικό μέρος της κουλτούρας των κωφών. Έχει να κάνει τόσο με την θεατρικότητα και την δραματικότητα που διέπει αυτή τη γλώσσα όσο με την έμφυτη ανάγκη του ανθρώπου να εκφραστεί μέσω της επικοινωνίας και να παράγει ανάλογα συναισθήματα κατά την διάρκεια της ζωντανής επιτέλεσης της Ε.Ν.Γ. Έχουν ένα ιδιαίτερο ταλέντο – θεατρικότητας - που δεν το αντιλαμβάνονται, αφού η διήγηση ιστοριών είναι απλά συζήτηση γι αυτούς.